باغ گیاه شناسی ملی تهران

معرفی کامل باغ گیاه شناسی تهران

باغ گیاه شناسی ملی ایران (بوتانیکال گاردن) مکانی است که به پرورش و نگهداری گیاهان مختلف دنیا اختصاص دارد. این باغ که به موزه گیاه شناسی ایران نیز شهرت دارد، با داشتن گستره وسیعی از گیاهان نقاط مختلف دنیا این امکان را برای گیاه شناسان و دانشمندان بوجود آورده است که گونه‌های مختلف گیاهی را مورد بررسی قار دهند، اطلاعات بسیار ارزشمندی را در زمینه خواص، رشد و تکثیر هر یک از آن‌ها در بر دارد.

باغ گیاه شناسی ملی ایران به وسعت ۱۴۵هکتار در دامنه جنوبی رشته کوه البرز در اراضی چیتگر، در شمال غربی تهران واقع شده است.

عملیات طراحی و احداث این باغ از سال ۱۳۴۸ توسط کارشناسان ایرانی و با همکاری تعدادی از کارشناسان خارجی انجام شد و نقشه باغ طراحی گردید.

در طرح جامع ایجاد رویشگاههای نمونه که نشان دهنده مناطق رویشی مختلف ایران و جهان باشند آمده است.

هم چنین تعدادی کلکسیون موضوعی با اهداف آموزشی و پژوهشی و نمایشی برای باغ طراحی گردید.

از رویشگاههای طراحی شده ۷ رویشکاه مربوط به ایران و ۶ رویشگاه مربوط به جهان و ۸ کلکسیون و باغ موضوعی است که دراین مقاله به صورت کامل به باغ گیاه شناسی ملی ایران می پردازیم.

بخش های مختلف باغ گیاه شناسی ملی ایران

باغ گیاه شناسی ملی ایران از بخش‌های زیادی تشکیل شده است که هر کدام با گونه خاصی از گیاهان نقاط مختلف ایران و جهان پوشیده شده است. برخی از بخش‌های باغ گیاه شناسی ملی ایران را با هم ببینیم:

بخش رویشگاه قاره اروپا

این بخش از باغ ملی گیاه‌شناسی ایران، گیاهان وارداتی از اروپا را به نمایش می‌گذارد. شایان ذکر است که این گیاهان از سال ۱۳۹۲ در اینجا کشت می‌شوند و در نتیجه یکی از خیره‌ کننده‌ترین و دیدنی‌ترین مناطق باغ گیاه‌شناسی ملی ایران را به وجود آورده‌اند. این بخش تقریباً ۴۲۰۰ هکتار را پوشش می‌دهد و دارای مجموعه‌ای قابل توجه از گونه‌های گیاهی متمایز و زیبا میباشد.

بخش رویشگاه قاره آمریکا 

بدیهی است که شرایط اقلیمی موجود در آمریکا با ایران به ویژه شهر تهران متفاوت است. بااین‌حال، جالب است بدانید که تحقیقات گسترده نشان داده است که برخی از گونه‌های گیاهی آمریکایی توانایی رشد و انطباق با شرایط جوی تهران را دارند. در نتیجه بخشی از باغ گیاه‌شناسی ملی ایران به اسکان و پرورش این گیاهان آمریکایی اختصاص یافته است. این منطقه وسعت ۱٫۴ هکتار را در بر می‌گیرد و مجموعه وسیعی از درختان، درختچه‌ها، گل‌ها و سایر گیاهان بومی آمریکا را نشان میدهد.

بخش رویشگاه چین و ژاپن

رویشگاه چین و ژاپن به عنوان محبوب‌ترین و پر بیننده ترین بخش باغ گیاه‌شناسی ملی ایران شناخته می‌شود. علیرغم وسعت زیاد باغ گیاه‌شناسی، مناطق خاصی دارای جاذبه‌های بیشتری هستند و بی‌شک رویشگاه چین و ژاپن یکی از این بخش‌های جذاب است. جالب است بدانید که باغ‌های چین و ژاپن به دقت در مقیاسی مینیاتوری بازسازی شده‌اند. استعداد و مهارت ساکنان خاور دور در طراحی فضاهای سبز الهام‌بخش این طرح‌ها بوده که قاره‌های مختلف از جمله اروپا را تحت تأثیر قرار داده است.

بخش رویشگاه گیاهان هیمالیا

رویشگاه هیمالیا یکی ازجالبترین و زیباترین بخش‌های باغ گیاه‌شناسی ملی ایران است. شاید برایتان جالب باشد که این قسمت از باغ ملی گیاه‌شناسی ایران دارای گیاهانی است که در منطقه هیمالیا قرارمیرویند. باید اشاره کنیم که این محوطه از باغ به گونه‌ای ساخته شده که شبیه منطقه هیمالیاست. در واقع اگر به بازدید از رویشگاه هیمالیا بروید با منظره بسیار زیبا و دیدنی روبرو می‌شوید که می‌توانید یکی از لذت‌بخش‌ترین اوقات خود را در آن سپری کنید. تپه‌های بسیار مرتفعی در رویشگاه هیمالیا تعبیه شده است تا بتوانید موقعیت و شرایط هیمالیا را تصور کنید.

بخش پرورش گیاهان دارویی

این منطقه خاص در باغ ملی گیاه‌شناسی ایران حدود ۵ هکتار وسعت دارد. همان‌طور که از نامش پیداست، بخش گیاهان دارویی و صنعتی به کشت انواع گیاهان دارویی و صنعتی میپردازد. این بخش به عنوان مرکزی برای انجام آزمایش‌های گیاهی متنوع و پرورش گونه‌های گیاهی بومی و غیربومی فعالیت می‌کند.این بخش از روش‌ها و تکنیک‌های نوآورانه استفاده می‌کند. بدیهی است که حفظ این گونه‌های گیاهی هدف اولیه در ایجاد این بخش در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران است.

بخش ناحیه ایرانی و تورانی

رویشگاه تورانی ایرانی مجموعه‌ای از گیاهان است که در شرایط مساعد در منطقه تورانی ایران رشد می‌کنند. بخش قابل توجهی از جمعیت ایران به قوم تورانی اختصاص دارند. در نتیجه منطقه وسیعی از ایران به عنوان ایرانیان تورانی طبقه‌بندی می‌شود و ساکنان این مناطق هویت فرهنگی مشابهی دارند. این بخش از ایران را می‌توان به‌طورکلی به مناطق جلگه‌ای و کوهستانی تقسیم کرد. ذکر این نکته ضروری است که گونه‌های گیاهی موجود در رویشگاه تورانی ایران بر اساس ارتفاع از سطح دریا و میزان بارندگی مورد نیاز تقسیم‌بندی می‌شوند.

بخش گیاهان آذربایجان و قفقاز

در بخش رویشگاه‌های جهانی باغ گیاه‌شناسی ملی ایران، رویشگاه قفقاز به عنوان یکی از مناطق اختصاصی شناخته می‌شود. منطقه قفقاز به خاطر زندگی گیاهی فریبنده و نزدیکی نسبی آن به ایران شناخته شده است. از نظر جغرافیایی، قفقاز بین روسیه، ترکیه، آذربایجان، گرجستان، ارمنستان و شمال غربی ایران قرار دارد. این منطقه دارای مناظر طبیعی نفس‌گیر است که باعث رشد گونه‌های گیاهی متنوع شده است.

ذکر این نکته حائز اهمیت است که در میان تمامی بخش‌های رویشگاهی که به کشورهای مختلف مربوط میشوند، رویشگاه قفقاز جذابیت خاصی دارد. زیرا تنوع قابل توجهی از گونه‌های گیاهی دارد که بلافاصله توجه فرد را به خود جلب می‌کند. از مخروطی‌ها گرفته تا گیاهان آلپ و گیاهان کوهستانی، رویشگاه قفقاز مجموعه‌ای چشمگیر از پوشش گیاهی دارد. در واقع، این بخش به تنهایی حدود ۶۳۰۰ گونه گیاهی مختلف را در خود جای داده است که گواهی برغنای گیاه‌شناسی آن است.

بخش گیاهان حوزه البرز

در رویشگاه البرز جنوبی، با جاذبه‌های مختلفی مانند تپه‌ها، دره‌ها، رودخانه‌ها، چشمه‌ها، آبشارها، آب انبارها و صخره‌های پراکنده در نقاط مختلف مواجه خواهید شد. قابل ذکر است که این بخش طیف وسیعی از گونه‌های گیاهی از جمله گلابی وحشی، زالزالک، ژربین، سماق، ارس، بید، توس، بنه، بادام و غیره را شامل میشود.

بخش گیاهان حوزه زاگرس

رویشگاه کوه‌های زاگرس یکی از حیرت‌انگیزترین بخش‌های باغ گیاه‌شناسی است. گونه‌های گیاهی که در این منطقه رشد می‌کنند زیبایی قابل توجهی دارند و آن را به مقصدی فریبنده تبدیل می‌کنند که می‌توان ساعت‌ها در آن گشت و گذار کرد. یکی از جنبه‌های جذاب پوشش گیاهی رشته‌کوه‌های زاگرس وجود درختانی با قدمت بیش از ۵۵۰۰ سال است که به جنگل‌ها اهمیت تاریخی بخشیده است. بااین‌حال، جذابیت این جنگل‌ها به همین جا ختم نمی‌شود. شایان ذکر است که بیش از ۹۰ درصد پوشش گیاهی جنگل‌های زاگرس را شاخه‌ها تشکیل می‌دهند که به جذابیت آن اضافه می کنند.

بخش باغ میوه ایرانی

در باغ میوه‌های بومی، می‌توان مجموعه‌ای از درختان میوه‌دار را پیدا کرد که در سراسر منطقه پخش شده‌اند.

باغ میوه بومی بخشی از رویشگاه‌های ایرانی است که در منطقه خاصی از باغ گیاه‌شناسی واقع شده است. این قسمت از باغ، درست مطابق نام خود، مجموعه‌ای از تمام درختان میوه‌ای است که در ایران یافت می‌شود.

بخش گیاهان گلخانه‌ای جنوب

رویشگاه گیاهان گلخانه‌ای جنوب ایران همان‌طور که از نامش پیداست فضایی ویژه برای گونه‌های گیاهی است که در منطقه جنوب کشور رشد می‌کنند. معروف است که گیاهان جنوب ایران در شرایط گرم و مرطوب رشد می‌کنند. برای نمایش این گونه‌های گیاهی، گلخانه‌ای بر پا شده است که شرایط مناسبی را برای رشد آن‌ها فراهم کرده است. شایان ذکر است، گلخانه به سه بخش تقسیم می‌شود. یک بخش برای نگهداری جنگل‌های حرا طراحی شده است، بخش دیگر به درختان خاص منطقه جنوبی اختصاص یافته است و بخش آخر به درختچه‌های موجود در جنوب کشور اختصاص دارد.

بخش آربراتوم

آربراتوم که بخش بسیار پرطرفداری در باغ گیاه‌شناسی محسوب می‌شود، یک منطقه تخصصی است که به کشت و رشد انواع مختلف گیاهان چوبی اختصاص داده شده است. با توجه به اینکه همه درختان و درختچه‌ها جزو گیاهان چوبی دسته بندی می‌شوند، این بخش از باغ گیاه‌شناسی ملی به عنوان مناسب ترین و ایده آل ترین محیط برای پرورش آن‌هاست. این آربراتوم به عنوان مرکزی برای انجام تحقیقات در مورد درختان و گیاهان نیز  هست که اهداف متعددی مانند جنگل‌داری، مبارزه با بیابان‌زایی، ایجاد فضای سبز و کاربردهای صنعتی را پیگیری میکند.

بخش باغ سیستماتیک

باغ سیستماتیک یکی از وسیع‌ترین قسمت های باغ گیاه‌شناسی است که مجموعه‌ای متنوع از گونه‌های درختی را با شکل‌های مهندسی شده در خود جای داده است و چشم‌اندازی جذاب دارد. قابل توجه است که باغ سیستماتیک مساحتی در حدود ۸٫۵ هکتاراست. این باغ با توجه به وسعت خود، طیف وسیعی از گونه‌ها را در خود جای داده که طبقه‌بندی‌های مختلفی دارد. گونه‌های گیاهی خاص به ‌طور استراتژیک در بخش‌های مجزای این باغ قرار گرفته‌اند. بااین‌حال، هنگام بازدید از باغ گیاه‌شناسی و کاوش در باغ سیستماتیک، ممکن است در ابتدا تشخیص این تقسیمات چالش‌ برانگیز و سخت به نظر برسد.

بخش ناحیه خزر

این بخش از باغ ملی گیاه شناسی برای کسانی است که از آلودگی‌های صوتی و زیست محیطی شهر تهران به تنگ آمده‌اند و برای مدت کوتاهی دوست دارند در دل طبیعت زیبای شمال به استراحت بپردازند.زیرا این مکان نه تنها از پوشش گیاهی ناحیه خزر تشکیل شده، بلکه برای پرورش بهتر گیاهان، خاک شمال نیز به این مکان آورده شده است. این بخش از باغ گیاه شناسی چنان طبیعت زیبا و شگفت‌انگیزی دارد که هر بازدیدکننده‌ای را محو تماشای خود می کند و با پوشش گیاهی متنوع خود، فضای دلنشین جنگل‌های شمال را به خاطر بینندگان می آورد.

باغ گیاه شناسی ملی ایران کجاست؟

آدرس باغ گیاه شناسی ملی ایران : اتوبان تهران، کرج، خروجی پیکانشهر، شهرک سرو آزاد، خیابان شهید علی گودرزی، بلوار باغ گیاه شناسی ملی ایران، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور

چگونه به باغ گیاه شناسی برویم؟

اگربا خودروی شخصی به باغ گیاه شناسی تهران میروید ، ابتدا به اتوبان تهران - کرج رفته و به سمت پیکان شهر حرکت کنید.

برای دسترسی به این مکان با مترو تهران نیز می‌توانید در ایستگاه متروی وردآورد و یا ایران خودرو از مترو پیاده شده و مسیر کوتاهی را به سمت شهرک سرو آزاد حرکت کنید و باغ گیاه شناسی ملی ایران را در خیابان شهید گودرزی خواهید یافت.

نکته پایانی

در شهر شلوغ تهران، کجایاب مکانی سرسبز و پر سکوت را سراغ دارد که با رفتن به آن اوقات خوشی را خواهید داشت. این مکان باغ گیاه شناسی ملی ایران نام دارد.

باغی که در محیط آرامش ‌بخش و زیبای آن، ضمن گشت‌ وگذار با انواع گل‌ها و گیاهان  خاورمیانه و یکی از ۱۰ باغ برتر دنیا روبرو می شوید.

در این مقاله دوست‌داران گیاهان و طبیعت با کجایاب همراه شدند و به دنیایی و رنگارنگ و معطر در باغ گیاه شناسی تهران سفر کردند و با این جاذبه گردشگری آشنا شدند.